Güney Afrika Gezisi – 5 Nisan - 9 Nisan 2007

Güney Afrika Cumhuriyeti denilince akla doğal olarak elmas gelmesine rağmen meyvecilik ve şarapçılık konusunda da oldukça iyi olduklarını gözlemlemiş bulunmaktayız. Ayrıca sahip oldukları nükleer enerji santrali ile enerji sorununu tamamen çözmüşler dolayısıyla sanayi ve tarımda ucuz enerji ile destek olunmaktadır. Dikkatimizi çeken başka bir konuda dağlarda bulunan çam, akasya ve okaliptüs ağaçlarının bir program dahilinde kesilmesi ve bölgenin doğal bikri örtüsü olan özellikle Pretoria  dedikleri bir çeşit maki bitki örtüsünü tercih ediyor olmaları.

Hemen yaptığımız tanışma toplantısında Colors firmasından Johan de Clerk ve Steve Turner ile ziyaretin amaçları, şirketler arası ilişkiler ve ziyaret edilecek yerlerin programı yapıldı. Color Fruit Firması Güney Afrika’nın en büyük meyve ihracatı yapan firmalarından bir tanesi olup, hem kendi paketlemeleri hem de fason çalıştıkları paketlemeler bulunmaktadır. Ürün çeşidi olarak narenciye, elma, armut, sofralık üzüm, kayısı, nektarin, şeftali ve erik bulunmaktadır.

YAPILAN PROGRAMA GÖRE:

1.  
   • Steve Turner ile birlikte Satsuma yaptıkları Franschoek yakınında Stellenpak Paketlemesi, Franschoek’te Franschouk Fruit Company Paketlemesini gezdik. Satsuma çalışılıyordu. Bizden farklı olarak sarartma yapmıyorlardı. Sarartmaya inanmadıklarını söylediler. Fakat zaten evyeleri sezon başında bizimkilerden daha sarı, yeşil olanları ise soğuk havaya koyup tekrardan işliyorlar.
   • Daha sonra Morelig Paketlemesini gezdik. Hemen önündeki bahçeleri gezdik.
   • En son olarak en modern ve yeni olan Fruit 2U Paketlemesini gezdik.

Colors’dan Jenna ile Ceres’e gittik. Önce Bronoor Plase Çiftliği’ne gittik. Fanie van der Merwe ile tanıştık. Elma toplaması nasıl yapılıyor, kullandıkları traktör-taşıyıcı, aletler ve sepetleri gördük. Elma hasadında kullanılan tahta binler 127X107X73 cm ölçülerindedir.

Steve Turner ve eşi bir akşam yemeği için bizleri davet ettiler. Bu güzel akşam yemeğinde Steve’in daha önce Türkiye’ye yapmış olduğu ziyaretlerinde çekmiş olduğu resimler bizler için hoş bir sürpriz oldu.
Hafta sonu şirketimiz danışmanlarında Tienie de Preez ve eşi Paulette bizi davet ettiler. Güzel bir çevre gezisinden sonra beraberce yemek yedik.

Johan ile birlikte Elgin bölgesindeki Colors’a ait TWK Çiftliği’ne gittik. Burada da elma toplanmasıyla ilgili bilgiler aldık sonrada Colors’a paketleme yapan KROMCO Paketlemesini ziyaret ettik. Production Manager Constant Smith ile tanıştık ve paketlemeyi gezdik. 12 hatlı 30 çıkışlı Aweta sizerları vardı. Hemen hemen gezdiğimiz çoğu paketlemede hoşumuza giden paletleme sistemleri oldu, bize kolayca adapte edilebilecek bir sistem olması nedeniyle özellikle Tamepa (bizim paketlememiz) için çok uygun. Gelecek yıl bu uygulamayı Tamepa için yapmak hiç de zor olmayacaktır

Colors’a ait Novo Elma Paketlemesine yaptığımız ziyarette makine hızları hassas çeşitler için (Golden Delicious, Pink Lady, Granny Smith gibi) 8,5 Cup/Sec ve diğerleri için 9,5 Cup/Sec çalışıyorlar fakat paketlemecilerin hızlarına göre sık sık makineyi durdurmak zorunda kalıyorlar. Elmalar -0,5 C dereceye kadar önsoğutmaya tabi tutuluyor, bu yaklaşık 2-2,5 gün alıyor. Burada elmaların iç sıcaklıklarını kontrol etmek için Termocouple tel kullanıyorlar. Bu tellerden ölçümü hem kendileri hem devletin kontrolörleri hem de müşterileri kullanıyor..

Elma paketlemesinde İngiltere kalitesi ve diğer kaliteleri ayırmak için farklı renklerde küçük yuvarlak etiketler kullanıyorlar. İşçiler hem bu etiketi hem de kendi yaptıkları kutuyu belirtmek için (izlenebilirlik ve prim için) ayrı bir etiket yapıştırıyorlar. Daha sonra paletlemeye varmadan bu etiketler okutularak üzerlerine tek bir etiket yapıştırılıyor. Bu artık kutunun son etiketi oluyor ve bu etiket de paletleme esnasında ayrıca okutularak her kutunun hangi palete gittiği belli oluyor. Böylece kutu bazında izlenebilirlik sağlanıyor.

Colors’a ait Novo Elma Paketlemelerinde yaptığımız ziyarette geçen sene kurdukları 8 hatlı 30 çıkışlı ve blemish sorting olan Greefa hatlarında Granny Smith çalışıyorlardı. Burada saatte 15-20 ton döküm yapıyorlar. 30 çıkışın 20 tanesini 10-10 olarak ayırıp her 10 çıkışa bir adet bin doldurma ünitesi kullanarak 1 doldurma robotu ile işlenen elmaları bine alıp kontollü atmosfer soğuk odalara koyuyorlar. Diğer 10 çıkışta ise klasik paketleme kurmuşlar, kutuya viyolde-kutuya poşette alarak paketleme yapıyorlar. 1 adet boşaltma robotu yeterli oluyor.

Burada Stabil Clorine Dioxide kullanıyorlar. Bunun normal klora göre en iyi yanı kanserojen olmaması, stabil olduğundan uçup gitmemesi, normal klora göre bakteri ve funguslara etkisi çok daha iyi. Ayrıca sünger ünitesinde bulunan ilerletme sistemi elmalara daha hassas olarak ilerletme yapıyor. Bu sistemi bize adapta edilebilecek güzel bir konstrüksiyon olarak düşünebiliriz.
Kutu kurma makineleri, stokları ayrı bir alanda yapıyorlar ve işletme içine bir delikten giriyor ve çıkıyor.
Kutu asma, indirme, kurma ayrı bölmede yapılıyor.
Benim Novo paketlemede en çok beğendiğim çalışma sistemi kalite standartlarını yazılı olarak programlarda belirtip bunu görsel resimlerle destekleyip çok güzel bir kalite sistemi oluşturmuş olmaları. Örneğin bir A4 remin üzerinde 6 adet veya daha fazla değişik kalsiyum spot, güneş yanığı, renk, dolu izleri, pas lekesi, veya dal sürtüğü v.s. gibi hataları belirleyip hem işçilere öğretiyorlar hem de kalitecileri eğitiyorlar. Aralarında anlaşıyorlar böylece kaliteyi sayısal hale getirip daha rasyonel iş yapıyorlar.

Bu kalite standartları paketleme programlarında da belirtiliyor. Böylece hangi pazarın hangi standartta mal alabileceğini herkes biliyor. Bizim mutlaka uygulamamız gereken bir sistem olduğunu düşünüyorum.
Gezme imkanı bulduğumuz diğer bir elma paketleme de Güney Afrika’daki bir diğer grup olan Capespan’a ait Two A Day Paketleme tesisleridir.
Two A Day 1948 yılında Elgin bölgesindeki bir grup üretici tarafından kurulmuş daha sonra 1993’te Two A Day Group Ltd. olarak devam etmiştir. 2006 yılında bölgede 2482 hektar elma ve armut üretimi vardır ve bunun %77’si elma, %23’ü armuttur. Şirketin 25000 normal atmosfer ve 144000 kontrollü atmosfer soğuk odaları vardır.

Mevcut 2 adet paketlemesine ilaveten 1 tane de montajı devam eden paketlemesi vardır. HACCP ve BRC belgeleri mevcuttur. 2007 yılı için planlanan elma üretimleri 63000 ton ve planlanan armut üretimleri 14000 tondur.
Colors Grape teknik müdürü De Wet du Tua ile birlikte Hex River vadisine yaptığımız ziyarette sofralık üzümlerin hasadını, paketlemeye getirilişi ve paketlemesini gördük. Biz oradayken çekirdeksiz Krimson siyah üzüm işliyorlardı. Hasatta plastik kasaların altına kağıt koyuyorlar ve makasla kesim yapıyorlar. Kesimden gelen üzüm paketlemede 18-20 C dereceye ön soğutulup kasalarla paketlemeye giriyor. Makaslarla aradan temizlik yapılıyor. Temizlenen üzüm başka renk kasaya alınıyor, boşalan kasalar bant ile dışarı alınıyor. Müşteri isteğine göre tartılan kasa paketlemecilerin önüne geliyor, torbalara konuluyor, torbalara konulan üzümler 6’lı olarak kutulara yerleştiriliyor. Koyulan kartonlar önceden hazırlanmış olarak her birinde altta koruyucu kağıt sonra üzüm torbaları sonra nem için 1 sıra kağıt ve en üste koruyucu kağıt koyuyorlar ve paletlenip sevkıyattan önce 0 C dereceye soğutuyorlar. İşçiliklere bakıldığı zaman günlük yevmiyeler standart bir işçi için 50 Rant/gün yaklaşık 14 US$/gün gibidir.

Buradaki konuşmalarımda tespit ettiğim en önemli web sitelerinden bir tanesi www.nda.agric.za sitesidir.